Łukasz Jędruszuk

1. Wstęp

W zamiarze ustawodawcy ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne^[1] (dalej: „Prawo wodne”) miała zapewnić bezpieczeństwo osobom kąpiącym się podczas zorganizowanego krótkotrwałego wypoczynku letniego (obozy młodzieżowe, harcerskie, okazjonalnie ośrodki wypoczynkowe, tj. kempingi, pola namiotowe lub gospodarstwa agroturystyczne)^[2].

---

Miało to nastąpić poprzez inną, niż w przypadku kąpielisk, formę nadzoru sanitarnego nad jakością wody dla wyeliminowania zagrożeń zdrowotnych w czasie kąpieli, przy jednoczesnym nie obciążaniu organizatorów wysokimi wymaganiami dyrektywy 2006/7/WE^[3] oraz dużymi kosztami inwestycyjnymi w infrastrukturę kąpieliska, niewspółmiernie wysokimi do przedsięwzięcia, jakim jest miejsce wykorzystywane do kąpieli^[4]. Z perspektywy osoby, która przez 6 lat obowiązywania tych przepisów pomagała kilku hufcom Chorągwi Stołecznej Związku Harcerstwa Polskiego w zgłoszeniu utworzenia miejsca okazjonalnie wykorzystywanego do kąpieli, przepisy te są nieadekwatne do zamierzonego celu. Stopień skomplikowania tej procedury, wielość organów administracji publicznej w nią zaangażowanych i jej długotrwałość prowadzą do postawienia pytania, czy ustawodawca, przysłowiowo, „nie wylał dziecka z kąpielą”.
 
2. Miejsce okazjonalnie wykorzystywane do kąpieli – definicja

Zgodnie z definicją zawartą w art. 16 pkt 28 Prawa wodnego miejsce okazjonalnie wykorzystywane do kąpieli (dalej: „MOWDK”) to wydzielony i oznakowany fragment wód powierzchniowych niebędący kąpieliskiem. Zatem, aby zrozumieć, czym jest MOWDK, należy jego definicję przeciwstawić definicji kąpieliska zawartej w art. 16 pkt 22 Prawa wodnego. Zgodnie z nią kąpieliskiem jest wyznaczony przez radę gminy, wydzielony i oznakowany fragment wód powierzchniowych, wykorzystywany przez dużą liczbę osób kąpiących się, pod warunkiem że w stosunku do tego kąpieliska nie wydano stałego zakazu kąpieli; kąpieliskiem nie jest: pływalnia, basen pływacki lub uzdrowiskowy, zamknięty zbiornik wodny podlegający oczyszczaniu lub wykorzystywaniu w celach terapeutycznych, sztuczny, zamknięty zbiornik wodny, oddzielony od wód powierzchniowych i wód podziemnych.

Z samej definicji wynikałoby, że cechą odróżniającą kąpielisko od MOWDK jest wykorzystywanie kąpieliska przez dużą liczbę kąpiących się (pojęcie niezdefiniowane w ustawie) i wyznaczenie go przez radę gminy. Dopiero z art. 39 ust. 1 Prawa wodnego wynika, że MOWDK może funkcjonować przez okres nie dłuższy niż 30 kolejnych dni w roku kalendarzowym oraz może zostać utworzone w przypadku, gdy nie jest uzasadnione utworzenie kąpieliska. Ustawodawca nie dał żadnych wytycznych, jak wykazać, że nie jest uzasadnione utworzenie kąpieliska. A wykazanie tego jest obligatoryjnym załącznikiem do zgłoszenia utworzenia MOWDK, przewidzianym w art. 39 ust. 5 pkt 2 Prawa wodnego.

W praktyce brak uzasadnienia utworzenia kąpieliska wykazywałem przeznaczeniem MOWDK tylko dla uczestników obozu harcerskiego organizowanego przez organizatora MOWDK i okresem trwania obozu nieprzekraczającym 30 dni. Jednak, jeśli ten sam organizator organizował nad tym samym zbiornikiem wodnym dwa obozy w tym samym roku, np. jeden w lipcu, drugi w sierpniu, to MOWDK już nie mogło być zorganizowane w tym samym miejscu linii brzegowej. Jeśli długość linii brzegowej i warunki dna na to pozwalały, to organizowaliśmy MOWDK w sierpniu o 1 metr obok MOWDK organizowanego w lipcu i oba zgłoszenia procedowaliśmy równolegle. Niemniej trafiliśmy na gminę, która uznała to za obejście Prawa wodnego i jednego lata MOWDK w sierpniu organizowaliśmy w zupełnie innym miejscu linii brzegowej tego samego jeziora, niż w lipcu. Oznaczało to znalezienie dogodnego zejścia do wody w innym miejscu, co nie zawsze jest wygodne dla uczestników obozu, np. z powodu odległości. Tu mała uwaga: ze względu na to, że procedura ta jest długotrwała warto zorientować się już w styczniu lub lutym, jakie podejście do tych spraw ma gmina, na terenie której będziemy tworzyć MOWDK.
 
3. Zgłoszenie utworzenia MOWDK

Gdy czytamy art. 39 ust. 2 i 3 Prawa wodnego, wszystko wydaje się proste. Zgodnie z tym przepisem utworzenie MOWDK wymaga zgłoszenia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta^[5] właściwemu ze względu na lokalizację MOWDK. Jeśli w ciągu 30 dni od dnia doręczenia organowi zgłoszenia organ ten nie wniesie, w drodze decyzji administracyjnej, sprzeciwu lub w tym terminie milcząco załatwi tę sprawę, to organizator może utworzyć MOWDK. Na wniosek organizatora MOWDK, od którego uiszcza on 17 zł opłaty skarbowej, organ wykonawczy gminy wydaje zaświadczenie o niewniesieniu sprzeciwu (art. 39 ust. 16 Prawa wodnego).

Zgodnie z art. 39 ust. 4 Prawa wodnego zgłoszenie utworzenia MOWDK zawiera:
1) imię i nazwisko albo nazwę oraz adres i siedzibę organizatora MOWDK (osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej bez konieczności spełniania jakichkolwiek dalszych wymogów prawnych – art. 16 pkt 37 Prawa wodnego);
2) nazwę i adres MOWDK oraz opis granicy miejsca okazjonalnie wykorzystywanego do kąpieli na aktualnej mapie topograficznej albo ortofotomapie lub wykaz współrzędnych punktów załamania granicy MOWDK.
Tu poczynię kilka uwag. Regułą jest żądanie przez gminy oraz organy przyjmujące zgłoszenie wodnoprawne, o czym będzie mowa poniżej, rysunków sporządzonych na wyrysie z mapy ewidencyjnej uzyskanej od właściwego starosty oraz wykazu współrzędnych punktów załamania granicy MOWDK. W tym drugim przypadku tkwi pewien haczyk. Punkty załamania granicy MOWDK można określić inaczej jako wierzchołki wielokąta, który tworzą granice MOWDK obejmujące linię brzegową i część powierzchni wody. Jak na rysunku niżej, tymi wierzchołkami/punktami załamania granicy MOWDK, będą litery A-B-C-D:



Natomiast współrzędne dla potrzeb wszystkich przepisów Prawa wodnego zostały zdefiniowane w art. 16 pkt. 71 tej ustawy jako współrzędne w geodezyjnym układzie odniesienia PL-ETRF2000, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne^[6], czyli w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 2012 r. w sprawie państwowego systemu odniesień przestrzennych^[7]. Zgodnie z § 16 ust. 1 tego rozporządzenia położenie obiektów przestrzennych w geodezyjnych układach odniesienia określa się za pomocą układów współrzędnych geocentrycznych kartezjańskich XYZ, którego osie są oznaczane literami: X, Y, Z, a wartości współrzędnych podawane w metrach [m]. Sęk w tym, że ogólnodostępny Geoportal posługuje się współrzędnymi w układzie odniesienia PL-1992, który podaje nieco inne wartości niż układ odniesienia PL-ETRF2000. Z tego powodu moje pierwsze zgłoszenia MOWDK były mi zwracane do poprawek.

Układem odniesienia PL-ETRF2000 posługują się ogólnodostępne portale geodezyjne niektórych powiatów. A niekiedy trzeba będzie zwrócić się do starostwa o podanie współrzędnych w tym układzie odniesienia dla punktów wskazanych przez nas na wyrysie mapy ewidencyjnej.

Mając już te współrzędne, podajemy je w zgłoszeniu utworzenia MOWDK w następujący sposób: A – X: …, Y: …., Z: …., B - A – X: …, Y: …., Z: …., C – X: …, Y: …., Z: …., D – X: …, Y: …., Z: ….
 
Zgłoszenie utworzenia MOWDK zawiera także:
3) wskazanie długości linii brzegowej MOWDK. Tę długość podajemy w metrach. Tu trzeba uważać, żeby długość tej linii wskazana na rysunku na mapie ewidencyjnej odpowiadała skali, w jakiej otrzymaliśmy tę mapę ze starostwa;
4) wskazanie przewidywanej maksymalnej liczby osób korzystających dziennie z MOWDK;
5) wskazanie sezonu kąpielowego dla MOWDK, w tym terminów otwarcia i zamknięcia tego miejsca. Pamiętajmy, że sezon kąpielowy nie może przekraczać 30 dni. Zalecam, aby terminy otwarcia i zamknięcia mieściły się w 30 dniach sezonu kąpielowego.
6) opis infrastruktury MOWDK, w tym urządzeń sanitarnych i dostępności tego miejsca dla osób niepełnosprawnych. Tu należy napisać, że:
a) MOWDK zostanie oznakowane w sposób przewidziany przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie ewidencji oraz sposobu oznakowania kąpielisk i miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli^[8] (MOWDK oznacza się przy użyciu tablicy informacyjnej lub przy użyciu urządzenia umożliwiającego zapoznanie się z informacjami, umieszczonych w łatwo dostępnym i widocznym miejscu, w jego bezpośrednim sąsiedztwie, zawierających napis: „Miejsce okazjonalnie wykorzystywane do kąpieli” i jego nazwę; adres, telefon i adres strony internetowej właściwego urzędu gminy odpowiedzialnego za prowadzenie ewidencji MOWDK i udzielanie informacji społeczeństwu; nazwę albo imię i nazwisko, adres i numer telefonu organizatora MOWDK – w przypadku gdy organizatorem MOWDK jest osoba fizyczna, może ona odstąpić od umieszczenia adresu; adres i numer telefonu właściwego państwowego inspektora sanitarnego kontrolującego dane MOWDK; bieżącą ocenę jakości wody w MOWDK – symbole dla tej oceny zawiera załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia; informację o zakazie kąpieli w MOWDK wraz ze wskazaniem przyczyny zakazu – symbol zakazu kąpieli zawiera załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia; informację o sezonie kąpielowym określonym dla MOWDK.
b) MOWDK będzie zabezpieczać dwóch ratowników wodnych^[9];
c) MOWDK będzie mieć wyznaczone strefy dla umiejących i nieumiejących pływać i tabliczki informujące o głębokości wody zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 6 marca 2012 r. w sprawie sposobu oznakowania i zabezpieczenia obszarów wodnych oraz wzorów znaków zakazu, nakazu oraz znaków informacyjnych i flag^[10];
d) w zakresie dostępności MOWDK dla osób niepełnosprawnych wystarczy napisać, że zostanie zapewniona możliwość dojazdu wózkiem, np. matą wyłożoną na trawie i piasku prowadzącą jak najbliżej wody. Można też uwzględnić wykonanie tablic umożliwiających ich odczytanie osobom niewidomym.
Ponadto zgłoszenie utworzenia MOWDK zawiera:
7) wskazanie sposobu gospodarki odpadami dla miejsca okazjonalnie wykorzystywanego do kąpieli. Tu wystarczy wskazać (ale potem trzeba ten warunek faktycznie spełnić), że odpady będą odbierane przez uprawnionego przedsiębiorcę działającego na terenie danej gminy na podstawie umowy zawartej z organizatorem MOWDK. I chodzi zarówno o odpady stałe, jak i zapewnienie przenośnych toalet dla kąpiących się. W przypadku MOWDK organizowanych przy obozach lub koloniach wystarczy wskazać, że kąpiący się będą korzystać z toalet obozu lub kolonii.

Dość często gminy mają własne formularze tych zgłoszeń, ale nie ma wymogu formalnego sporządzenia zgłoszenia na takim formularzu.

Jak stanowi art. 39 ust. 5 Prawa wodnego, do zgłoszenia utworzenia MOWDK dołącza się zgodę właściciela wód oraz właściciela gruntu przylegającego do planowanego MOWDK na jego utworzenie. Musimy więc ustalić we właściwym starostwie, czyją własnością, zgodnie z ewidencją gruntów, jest woda, w której ma być utworzone MOWDK. W mojej praktyce zdarzyło się, że zgodę taką wydało Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej: „Wody Polskie”)^[11], a jezioro okazało się własnością prywatną, do tego z przeznaczeniem wyłącznie wędkarskim. Wody mogą bowiem stanowić własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych (w tym jednostek samorządu terytorialnego) lub osób fizycznych. Reprezentacja Skarbu Państwa jest uzależniona od tego, czy mamy do czynienia z wodą płynącą (oko laika może mylić, bowiem często jeziora są zakwalifikowane jako woda płynąca), czy z wodą stojącą.

Wobec wód płynących uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie^[12], a wskazane zgody są udzielane w formie umowy użytkowania za opłatą roczną^[13] zawieranej przez Dyrektora Wód Polskich – właściwego regionalnego zarządu gospodarki wodnej^[14]. Regionalnych zarządów gospodarki wodnej jest jedenaście, a ich obszar działania określono w § 17 Statutu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie^[15]. Już na tej podstawie można wyrobić sobie opinię na temat szybkości uzyskania tej zgody, skoro zadanie to powierzone jest jednej jednostce organizacyjnej Wód Polskich w skali co najmniej województwa, a niekiedy i części innego województwa. Zgodnie z § 4 ust. 1 Procedur termin załatwienia tej sprawy wynosi 120 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku o wyrażenie zgody przez zawarcie umowy użytkowania.

Zgodnie z § 3 ust. 4 Procedur o tę zgodę można wystąpić tylko na podstawie „Wniosku o zawarcie umowy dzierżawy, najmu, użyczenia nieruchomości” stanowiącego załącznik nr 5 do Procedur. Na podstawie § 3 ust. 5 Procedur do tego wniosku trzeba załączyć: a) mapę ewidencyjną lub zasadniczą z zaznaczoną powierzchnią do korzystania (może być tak rysunek jak rys. 1); b) oryginał aktualnego, nie starszego niż 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, wypisu z rejestru gruntów na działkę Skarbu Państwa, której dotyczy wniosek; c) nie starszy niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku wypis z właściwego rejestru dla organizatora MOWDK; d) pełnomocnictwo lub inny dokument, z którego wynika umocowanie do reprezentowania wnioskodawcy wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wniesionej na konto urzędu gminy, w której siedzibę ma regionalny zarząd gospodarki wodnej.

Umowa jest zawierana na podstawie ramowego wzoru określonego w załączniku nr 9 do Procedur. Elementem tej umowy jest protokół zdawczo-odbiorczy, który organizator będzie podpisywać we właściwym nadzorze wodnym – jednostce organizacyjnej Wód Polskich najniższego rzędu^[16]. Wobec wód stojących będących własnością Skarbu Państwa uprawnienia właścicielskie będzie wykonywać właściwy miejscowo starosta, gdyż wchodzą one do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa^[17]. W tych przypadkach trzeba będzie postępować według reguł określonych przepisami obowiązującymi w danym starostwie i ustawie o gospodarce nieruchomościami. Z kolei wobec wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych te uprawnienia Skarbu Państwa wykonuje minister właściwy do spraw gospodarki morskiej^[18].

Po drugie, do zgłoszenia utworzenia MOWDK dołącza się uzasadnienie braku potrzeby utworzenia kąpieliska. Ten warunek spełnimy, pisząc na oddzielnej kartce, że MOWDK będzie działać krócej niż 30 dni i będzie przeznaczone wyłącznie dla uczestników obozu lub kolonii.

Po trzecie, trzeba dołączyć poświadczenie wniesienia opłaty za zgłoszenie wodnoprawne. Jak wynika ze zdania drugiego art. 39 ust. 2 Prawa wodnego, który stanowi, że wraz z opisanym zgłoszeniem organizator dokonuje, za pośrednictwem organu wykonawczego gminy, również zgłoszenia wodnoprawnego na wyznaczenie MOWDK w zakresie i na warunkach wskazanych w zgłoszeniu utworzenia MOWDK. Pośrednio z tego przepisu wynika, że kolejnym załącznikiem do zgłoszenia utworzenia MOWDK jest zgłoszenie wodnoprawne. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że wysokość tej opłaty zmienia się co roku, a określa ją minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w obwieszczeniu publikowanym w Monitorze Polskim^[19]. Opłatę wnosi się na rachunek bankowy właściwego regionalnego zarządu gospodarki wodnej^[20].

Po czwarte, wymagane jest dołączenie zgody właściciela sztucznego zbiornika wodnego, w przypadku gdy utworzenie MOWDK ma nastąpić na terenie sztucznego zbiornika wodnego.
 
4. Zgłoszenie wodnoprawne dokonywane równolegle ze zgłoszeniem MOWDK

Jak wynika ze zdania drugiego art. 39 ust. 2 Prawa wodnego, wraz z opisanym zgłoszeniem organowi wykonawczemu gminy utworzenia MOWDK, organizator dokonuje, za pośrednictwem tego organu, również zgłoszenia wodnoprawnego na wyznaczenie MOWDK w zakresie i na warunkach wskazanych w zgłoszeniu utworzenia MOWDK. Oznacza to, że wraz ze zgłoszeniem utworzenia MOWDK składamy zgłoszenie wodnoprawne. Przygotowujemy je na formularzu, który jest dostępny w Internecie^[21]. Zgłoszenie wodnoprawne adresujemy do kierownika właściwego miejscowo nadzoru wodnego Wód Polskich^[22]; do tego organu prześle je organ wykonawczy gminy, do którego złożymy zgłoszenie utworzenia MOWDK.

Na pierwszych dwóch stronach wypełniamy dane organizatora i pełnomocnika, jeśli jest ustanowiony. W pkt 4.1 zaznaczamy znakiem „X” okienko nr 4 i określamy w ten sposób, że zgłoszenie wodnoprawne dotyczy wyznaczenia MOWDK. W pkt 4.1.1 określamy cel planowanych czynności jako wytyczenie MOWDK. W pkt 4.2 opisujemy właściciela wody i gruntu przy brzegu. W pkt 4.3 w opisie wykonywanych robót wystarczy napisać, że zostanie oczyszczone dno i wejście do wody dla zapewnienia bezpieczeństwa kąpiących się i zostaną wytyczone bojkami i linkami strefy dla umiejących i nie umiejących pływać. W pkt 4.4 po raz kolejny musimy wpisać dane z ewidencji gruntów dla grunty zajętego wodą i gruntu przybrzeżnego oraz współrzędne punktów załamania granic MOWDK według ETRF-2000.
 
Do zgłoszenia wodnoprawnego trzeba załączyć:
1) wyrys z mapy ewidencyjnej obejmujący linię brzegową MOWDK;
2) szkic MOWDK – może być wykonany na kolejnym arkuszu wyrysu z mapy ewidencyjnej, ale może być też wykonany na komputerze z wykorzystaniem zrzutu ekranu z Geoportalu obejmującego fragment linii brzegowej;
3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub zaświadczenie o jego braku i wypis i wyrys ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy;
4) zgodę właściciela wód;
5) pełnomocnictwo;
6) opłatę skarbowa od pełnomocnictwa (pamiętajmy, że musi być wniesiona na rachunek urzędu gminy, w której siedzibę ma nadzór wodny, a ona może być inna, niż gmina, w której dokonujemy zgłoszenia utworzenia MOWDK);
7) wypis z rejestru organizatora MOWDK.

Uważny czytelnik zauważy, że, wbrew systematyce Prawa wodnego, aby złożyć kompletne zgłoszenie utworzenia MOWDK, trzeba równolegle przygotować zgłoszenie wodnoprawne, a przedtem uzyskać zgodę właściciela wód (która może wiązać się z długotrwałą procedurą zawarcia umowy użytkowania) i zgodę właściciela gruntu przybrzeżnego. Niektóre załączniki, jak wyrys z mapy ewidencyjnej i szkice, są konieczne dla obu zgłoszeń. Warto więc rozłożyć te prace w czasie.
 
5. Postępowanie

Po złożeniu zgłoszenia utworzenia MOWDK, do którego załącznikiem jest zgłoszenie wodnoprawne, toczą się dwa postępowania: w sprawie zgłoszenia utworzenia MOWDK i w sprawie zgłoszenia wodnoprawnego.

Zgłoszenie utworzenia MOWDK jest opiniowane przez organ Inspekcji Ochrony Środowiska, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego (państwowego granicznego inspektora sanitarnego) oraz dyrektora parku narodowego^[23] – jeśli MOWDK położone będzie na terenie parku narodowego, dyrektora urzędu żeglugi śródlądowej – jeśli MOWDK położone będzie na terenie śródlądowej wody wodnej lub dyrektora urzędu morskiego – jeśli MOWDK położone będzie na terenie polskich obszarach morskich. Organy te mają na wyrażenie opinii 7 dni od dnia otrzymania zgłoszenia utworzenia miejsca okazjonalnie wykorzystywanego do kąpieli od organu wykonawczego gminy. Brak opinii w tym terminie uznaje się za wyrażenie opinii pozytywnej.

W tym czasie nadzór wodny rozpatruje zgłoszenie wodnoprawne. Organ ten ma 21 dni od dnia otrzymania zgłoszenia wodnoprawnego od organu wykonawczego gminy na wniesienie sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego. Sprzeciw ten doręcza się organizatorowi oraz właściwemu w sprawie zgłoszenia utworzenia MOWDK organowi wykonawczemu gminy. Sprzeciw musi być uzasadniony i może być wniesiony w przypadkach wyliczonych w art. 423 ust. 5 w zw. z art. 39 ust. 10 Prawa wodnego, tzn.:
1) jeżeli wytyczenie MOWDK naruszy ustalenia ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza; ustaleń planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych; ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym; ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy; ustaleń programu ochrony wód morskich;
2) jeżeli wytyczenie MOWDK nie spełnia wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych;
3) jeżeli wytyczenie MOWDK narusza interesy osób trzecich, w tym właściciela wód;
4) jeżeli wytyczenie MOWDK zagraża osiągnięciu celów środowiskowych.
Odwołanie od sprzeciwu, który uważany jest za decyzję administracyjną, wnosi się, za pośrednictwem nadzoru wodnego, w terminie 14 dni od jego doręczenia do właściwego miejscowo zarządu zlewni – kolejnej jednostki organizacyjnej Wód Polskich.

Dopiero gdy decyzja w sprawie sprzeciwu stanie się prawomocna, czyli po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną, organ wykonawczy gminy umarza postępowanie w sprawie zgłoszenia utworzenia MOWDK^[24].

Natomiast, w przypadku braku wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia wodnoprawnego – nadzór wodny przekazuje w terminie 21 dni od dnia otrzymania zgłoszenia wodnoprawnego od organu wykonawczemu gminy informację temu organowi o tym fakcie, a także organizatorowi^[25]. Wówczas organ wykonawczy gminy, o ile sam nie dopatrzy się podstaw do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia utworzenia MOWDK, dokonuje tzw. przyjęcia zgłoszenia utworzenia MOWDK i zawiadamia o tym organizatora^[26].

Wynik postępowania w sprawie zgłoszenia utworzenia MOWDK jest zatem zdeterminowany wynikiem postępowania w sprawie zgłoszenia wodnoprawnego. Świadczy o tym również art. 39 ust. 15 Prawa wodnego, zgodnie z którym organ wykonawczy gminy może przedłużyć o 7 dni termin do wyrażenia przez siebie sprzeciwu wobec zgłoszenia utworzenia MOWDK, jeśli nie otrzyma od nadzoru wodnego sprzeciwu wobec zgłoszenia wodnoprawnego albo informacji o braku tego sprzeciwu na co najmniej 7 dni przed upływem 30 dni od dnia wpłynięcia zgłoszenia o utworzeniu MOWDK.

Organ wykonawczy gminy może też wnieść samodzielny sprzeciw od zgłoszenia utworzenia MOWDK, jeśli:
1) przemawia za tym ważny interes publiczny;
2) jest uzasadnione utworzenie kąpieliska, w szczególności gdy w sezonie kąpielowym, którego dotyczy zgłoszenie utworzenia MOWDK, na wniosek tego samego organizatora MOWDK na tym samym terenie lub w jego sąsiedztwie było już utworzone MOWDK; ten przepis stanął na przeszkodzie jednej z gmin, aby na wniosek tego samego organizatora MOWDK utworzyć w sierpniu kilka metrów dalej niż MOWDK było utworzone w lipcu. Sprawę załatwiło wskazanie jako organizatora innego hufca tej samej Chorągwi Stołecznej ZHP, czyli innej jednostki organizacyjnej tej samej osoby prawnej;
3) przemawiają za tym ważne względy: a) ochrony środowiska; b) ochrony zdrowia publicznego; c) bezpieczeństwa osób kąpiących się;
4) utworzenie MOWDK narusza:
a) ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ustalenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu;
b) wymagania określone w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie nadzoru nad jakością wody w kąpielisku i miejscu okazjonalnie wykorzystywanym do kąpieli^[27] lub
c) zakazy lub ograniczenia wynikające z ochrony pośredniej ujęć wód podziemnych przeciwdziałające zmniejszeniu przydatności ujmowanej wody lub wydajności ujęcia zanieczyszczaniu w strefie ochrony pośredniej określonej przez wojewodę i z ochrony przed zanieczyszczeniem gruntów lub wód w obszarach ochronnych ustanowionych przez wojewodę.

Sprzeciw ten również przyjmuje formę decyzji, od której służy odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego.

Jeśli nie było podstaw do wniesienia sprzeciwu, zarówno przez nadzór wodny, jak i przez organ wykonawczy gminy, to ten ostatni organ wydaje, na wniosek organizatora MOWDK, zaświadczenie o niewniesieniu sprzeciwu. Oczywiście od tego wniosku należy wnieść opłatę skarbową w wysokości 17 zł^[28].
 
6. Podsumowanie

Bogactwo przepisów Prawa wodnego i przepisów aktów wykonawczych do tej ustawy, w powiązaniu z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i prawa wewnętrznego Wód Polskich, sprawia, że na pozór prosta sprawa administracyjna zgłoszenia utworzenia MOWDK staje się bardzo skomplikowana. Sprawia to duży kłopot zwłaszcza organizatorom wykwalifikowanym i doświadczonym w organizowaniu letniego wypoczynku dzieci i młodzieży, ale niemającym wprawy w interpretowaniu rozbudowanych aktów prawnych, jakimi charakteryzuje się prawo administracyjne.

Trzeba też właściwie zaplanować kolejność czynności i rozłożyć je w czasie, aby zgłoszenie utworzenia MOWDK nastąpiło co najmniej na 45 dni przed rozpoczęciem sezonu kąpielowego określonego w tym zgłoszeniu. Zgodnie z art. 39 ust. ust. 3 Prawa wodnego organ wykonawczy gminy ma 30 dni na wniesienie sprzeciwu, a ten termin może przedłużyć o 7 dni na podstawie art. 39 ust. 15 Prawa wodnego. Do tego może okazać się, że organizator zostanie wezwany do uzupełnienia zgłoszenia w terminie kolejnych 7 dni na podstawie art. 39 ust. 6 Prawa wodnego.

W zależności od tego, czy zgodę właściciela wód będziemy uzyskiwać od Wód Polskich (120 dni przewidziane w Procedurach), czy u innego organu, czas potrzebny na jej uzyskanie też trzeba uwzględnić i wystąpić o nią odpowiednio wcześnie.

Z mojego doświadczenia wynika, że należy zacząć od ustalenia właściciela wód i gruntu przybrzeżnego na podstawie wypisu z ewidencji gruntów. Niestety zdarzyło mi się, że informacje przekazane z nadleśnictwa na temat właściciela jeziora okazały się nieaktualne – jezioro stało się w międzyczasie własnością prywatną. Równolegle z wypisem z ewidencji gruntów uzyskujemy wyrys z tej ewidencji. Może nas tu spotkać niemiłe zaskoczenie – w tym roku w jednym ze starostw czekałem na te dokumenty półtora miesiąca, gdyż do ich przygotowania zatrudniona jest tylko jedna osoba. Powoduje to opóźnienie już na starcie przygotowań.

W tym samym czasie możemy uzyskać z gminy wypis i wyrys z planu miejscowego lub zaświadczenie o jego braku i wypis i wyrys ze studium. Skompletowanie zgód właścicielskich, wypisów i wyrysów daje nam już możliwość skompletowania zgłoszenia wodnoprawnego, a wraz z nim zgłoszenia utworzenia MOWDK. Biorąc pod uwagę także czas obiegu korespondencji pocztowej, bo jeszcze nie wszystko udaje się załatwić elektronicznie, a i tak potrzebujemy uzyskać egzemplarze papierowe dla skompletowania wniosku o zgodę właścicielską i obu zgłoszeń, nie będzie przesadą rozpoczęcie prac już w styczniu, jeśli chcemy pod koniec maja zgłosić utworzenie MOWDK z sezonem kąpielowym w lipcu.

Oba zgłoszenia wraz z załącznikami stanowią dokument pokaźnej objętości. Kiedy już uda mi się wysłać kompletne zgłoszenia, zastanawiam się, czy tą drogą ustawodawca rzeczywiście osiągnął cel wyłożony w uzasadnieniu projektu Prawa wodnego, tzn. bezpieczeństwo osób kąpiących się podczas zorganizowanego krótkotrwałego wypoczynku letniego. Paradoksalnie w jednym roku na pewno ten cel został osiągnięty – widziałem obóz, którego organizatorzy nie poradzili sobie z tą procedurą. Kupiono więc baseny ogrodowe i dzieci kąpały się w nich… 10 metrów od brzegu jeziora. Było bezpiecznie dla dzieci i dla środowiska naturalnego. Patrzyłem na to, a w głowie brzmiała mi wypowiedź ministerialnego urzędnika, którego spytałem o przyczyny takiego skomplikowania tej procedury: „A czy Pan by chciał, aby w Pana wodzie tak każdy mógł się wykąpać?”. No, nie chciałbym, to prawda. Tylko, czy o to ustawodawcy chodziło?
 
Łukasz Jędruszuk
radca prawny w OIRP w Warszawie
Kancelaria Ars Legis Radcy Prawnego Grzegorza Łopaty

---