25.04.2024

Orzeczenie z dnia 26 lutego 2018 r. Sygn. akt: D 84/17

opublikowano: 2020-01-16 przez: Więckowska Milena

Orzeczenie z dnia 26 lutego 2018 r. Sygn. akt: D 84/17
Orzeczenie prawomocne
           
 
Przewodniczący:     r. pr. Paulina Sibilska
Członkowie:    r. pr. Bogdan Sanowski
r. pr. Tomasz Iwańczuk
Protokolant:    Karolina Szymala
           
Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu […] r. w W. sprawy przeciwko radcy prawnemu W., […], obwinionemu o to, że 1. działając na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez G. w okresie od […] r. do dnia […] r. dokonał szeregu czynności na niekorzyść Skarżącej niewłaściwie reprezentując ją w postępowaniu o zniesienie współwłasności przed Sądem Rejonowym w P. zawisłej pod sygn. akt […], a także w sprawie o zabezpieczenie spadku po zmarłej matce Zawiadamiającej poprzez zawarcie porozumienia z przeciwnikiem procesowym Zawiadamiającej wbrew jej woli i narażenie jej tym samym na straty finansowe
tj. o czyn określony w art. 10 i art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, którego tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r. w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 233).
2. działając na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez G. w okresie od […] r. do dnia […] r. nie informował należycie swojej klientki o przebiegu sprawy, a także unikał kontaktu z klientką
tj. o czyn określony w art. 44 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, którego tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r. w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 233).
 
 
orzeka:
 
  1. Radcę prawnego W., […], od zarzucanego w punkcie 1 wniosku o ukaranie czynu uniewinnia;
  2. Uznaje radcę prawnego W., […], winnym zarzucanego w punkcie 2 wniosku o ukaranie czynu, który to czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne jako czyn sprzeczny z zasadami wyrażonymi w art. 44 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i za czyn ten na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych wymierza karę pieniężną w wysokości […] złotych ([…] złotych);
  3. Na podstawie art. 706 ust. 2 ustawy o radcach prawnych zasądza od obwinionego radcy prawnego W., […], na rzecz Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. tytułem zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego kwotę […] złotych ([…] złotych).
 
 
Uzasadnienie
                                         
Na podstawie dowodów zgromadzonych w toku postępowania Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (dalej także: „OSD”) ustalił następujące istotne okoliczności stanu faktycznego sprawy.

Dnia […] r. do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (dalej także „OIRP w W.”) wpłynęła skarga G. (dalej także „pokrzywdzona”) na radcę prawnego W., numer wpisu […] (dalej także „obwiniony”).

W skardze  pokrzywdzona podniosła, że obwiniony był jej pełnomocnikiem w sprawie o zniesienie współwłasności majątku spadkowego toczącej się z udziałem jej ojca – M.(1) - w Sądzie Rejonowym w P. […] Wydział Cywilny, sygnatura akt […]. Obwiniony radca prawny podjął się prowadzenia sprawy na mocy ustnej umowy z pokrzywdzoną. G. udzieliła obwinionemu pełnomocnictwa w […] lub […] r. (k. […]).

Matka pokrzywdzonej – M.(2), sporządziła testament, w którym zapisała G. część udziału w nieruchomości i udział w rzeczach ruchomych (k. […]). W […] r. odbyło się posiedzenie w sprawie […], na które obwiniony przyszedł w ostatniej chwili, a jego stan wzbudził zaniepokojenie pokrzywdzonej.

Pokrzywdzona jest skonfliktowana z ojcem, który mieszka w domu stanowiącym współwłasność pokrzywdzonej. W chwili składania skargi pokrzywdzona nie mieszkała w tym domu od ponad dwóch lat. Teren przyległy do domu ojciec pokrzywdzonej wynajmuje sąsiadowi – M.(3), który prowadzi tam warsztat samochodowy. Rachunki za prąd dostarczany do spornej nieruchomości, nadal wystawiane były na nazwisko pokrzywdzonej. W związku z tym, że pokrzywdzona nie płaciła rachunków miała dług wobec P. S.A.  

Według pokrzywdzonej obwiniony miał prowadzić całą sprawę spadkową po M.(2) (k. […]). G. podniosła w skardze, że ze względu na sprzedaż przez M.(1) majątku po matce, wielokrotnie zwracała się do obwinionego z prośbą o wszczęcie sprawy o zabezpieczenie spadku. Pokrzywdzona na potrzeby prowadzenia sprawy o zabezpieczenie miała wskazać obwinionemu m.in. numer VIN samochodu sprzedanego bez jej wiedzy przez ojca oraz numer rachunku bankowego należącego do M.(1). Obwiniony nie wystąpił jednak do Sądu z takim wnioskiem. Pokrzywdzona wskazała, że kontakt z obwinionym był praktycznie niemożliwy, gdyż ten nie odbierał od niej telefonów, albo oddzwaniał dopiero po tygodniu lub po dłuższym czasie.

G. zarzuciła obwinionemu, że ten poinformował ją na trzy dni przed upływem półrocznego terminu o konieczności rozliczenia podatku od spadku. Pokrzywdzona złożyła w terminie dokumenty i uniknęła konieczności zapłaty podatku. 

Pokrzywdzona porozumiała się z ojcem co do spłaty jej udziału z majątku spadkowego.  M.(1) zobowiązał się do zapłaty na rzecz pokrzywdzonej […] zł i taką kwotę pokrzywdzona otrzymała, a M.(3) […] zł. Ponadto M.(1) zobowiązał się, po ustaleniu przez pokrzywdzoną w P. wysokości zadłużenia, na przekazanie obwinionemu pieniędzy na zapłatę przez pokrzywdzoną zaległych rachunków za prąd. Pokrzywdzona ustaliła wysokość zadłużenia. Według pokrzywdzonej, dnia […] r. miała wraz z ojcem oraz obwinionym udać się do notariusza w P. w celu zwarcia porozumienia obejmującego ustalenia stron. Spotkanie u notariusza w P. zostało wyznaczone na godzinę […]. M.(1) zgodził się zawrzeć porozumienie pod warunkiem, że obwiniony będzie obecny przy jego podpisaniu. Pokrzywdzona próbowała skontaktować się z obwinionym, aby przekazać mu informację, o której ma stawić się u notariusza. Pokrzywdzonej nie udało się jednak skontaktować z obwinionym. W związku z nieobecnością obwinionego, do zawarcia porozumienia nie doszło.

W zaistniałej sytuacji pokrzywdzona zadecydowała o wypowiedzeniu pełnomocnictwa obwinionemu, co uczyniła […] r. składając pismo w tej sprawie w Sądzie Rejonowym w P..

[…] r. pokrzywdzona mailowo poinformowała obwinionego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa oraz poprosiła o zwrot dokumentów, które przekazała do prowadzenia sprawy (k. […]).

Obwiniony […] r. napisał do pokrzywdzonej email z pytaniem o przyczynę wypowiedzenia pełnomocnictwa (k. […]).

[…] r. pokrzywdzona poinformowała obwinionego, że przyczynami wypowiedzenia pełnomocnictwa było: zbyt późne poinformowanie jej o terminie rozliczenia podatku od spadku, brak kontaktu z obwinionym, jego opieszałość, brak możliwości skontaktowania się z obwinionym w sprawie spotkania u notariusza. Ponadto G.  poprosiła o zwrot dokumentów, które przekazała obwinionemu (k. […]).

Obwiniony udzielił odpowiedzi na stawiane przez pokrzywdzoną zarzuty oraz poinformował, że G. może odebrać dokumenty z jego kancelarii po wcześniejszym umówieniu się. Ponadto obwiniony poinformował o konieczności pokrycia kosztów poniesionych przez niego w sprawie oraz rozliczenia się za świadczoną pomoc prawną (k. […]-[…]). W odczuciu pokrzywdzonej maile obwinionego były formą ataku na jej osobę.

Zdaniem pokrzywdzonej o nieprawidłowym prowadzeniu sprawy przez obwinionego, świadczy m.in. nieznajomość jej adresu zamieszkania, który wielokrotnie wskazywała obwinionemu oraz nieprzekazanie przez obwinionego odpowiedzi M.(1) na wniosek pokrzywdzonej w sprawie […]. Ponadto G. zarzuciła obwinionemu, że ten nakłonił ją do zrezygnowania z dochodzenia od ojca należności za wynajem bez jej zgody budynku i placu M.(3). Zdaniem G. obwiniony zaczął działać na korzyść M.(1).

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o: treść skargi (k. […]-[…]), korespondencję mailową pomiędzy pokrzywdzoną a obwinionym (k. […]-[…]), zeznania pokrzywdzonej (k. […]-[…]). 

OSD ocenił jako niewiarygodne zeznania pokrzywdzonej odnośnie porozumienia się obwinionego ze M.(1) i nakłonienia pokrzywdzonej na niekorzystne warunki spłaty jej udziału, przez co została narażona na straty finansowe. Podkreślić należy, że pokrzywdzona zaakceptowała warunki finansowe zaproponowane przez ojca. OSD stoi na stanowisku, że w przypadku kiedy zaproponowane przez M.(1) warunki spłaty były dla G. niekorzystne, nie powinna była ich przyjąć. Należy zauważyć, że pokrzywdzona radziła się innych osób np. w sprawie sprzedaży domu (k. […]), kontaktowała się adwokatem w sprawie zakończenia współpracy z obwinionym (k. […]). Wydaje się, że w sytuacji kiedy G. miała zastrzeżenia do zaproponowanych warunków spłaty, powinna była skonsultować je z osobami trzecimi i dopiero po konsultacjach podjąć decyzję.

Wyraźnego podkreślenia wymaga, iż OSD pominął – co oczywiste - wszelkie osobiste oceny zdarzeń dokonywane przez pokrzywdzoną, w tym odnośnie zachowania obwinionego podczas posiedzenia w Sądzie Rejonowym w P. Być może w subiektywnym odczuciu pokrzywdzonej stan obwinionego wydał jej się niestosowny, jednak jak zeznała, postawa obwinionego nie miała wpływu na przebieg posiedzenia.

Natomiast wobec sprzeczności zeznań pokrzywdzonej  z korespondencją e-mail co do daty wypowiedzenia pełnomocnictwa obwinionemu, daty spotkania obwinionego ze M.(1) oraz daty umówienia spotkania u notariusza OSD uznał, że zdarzenia te miały miejsce w kwietniu, a nie w […] r. Pokrzywdzona podnosiła konsekwentnie, że pełnomocnictwo wypowiedziała obwinionemu […] r. Jednak jak wynika z treści maila obwinionego z […] r. (k. […]) oraz zeznań pokrzywdzonej (k. […]) do spotkania pomiędzy obwinionym, M.(1) i M.(3) doszło […] r. Tym samym w ocenie OSD wypowiedzenie pełnomocnictwa nastąpiło w dniu […] r., dzień po spotkaniu, a nie […] r. Ponadto pierwszy e-mail z informacją o wypowiedzeniu pełnomocnictwa pokrzywdzona wysłała do obwinionego […] r, czyli w ocenie OSD dzień po wypowiedzeniu pełnomocnictwa.

OSD uznał natomiast za wiarygodne zeznania pokrzywdzonej co do faktu unikania przez obwinionego kontaktu z pokrzywdzoną.
 
Okręgowy Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:
  1. W zakresie czynu określonego w punkcie 1 orzeczenia

    Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, radca prawny podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za czyny sprzeczne m.in. z zasadami etyki zawodowej. Zgodnie z art. 12 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (tj. załącznika do Uchwały Nr 3/2014 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014 r., dalej także „KERP”) radca prawny obowiązany jest wykonywać czynności zawodowe sumienne oraz z należytą starannością uwzględniającą profesjonalny charakter działania. Radca prawny obowiązany jest dbać o godność zawodu przy wykonywaniu czynności zawodowych, a także w działalności publicznej i w życiu prywatnym.

    KERP swoimi regulacjami z jednej strony opisuje szczególny charakter i funkcje radcy prawnego oraz istotę (cele) pomocy prawnej świadczonej przez radców prawnych, a z drugiej strony –  stanowi gwarancję prawidłowego wykonywania tej profesji i realizacji celów pomocy prawnej. Oceniając w konkretnej sprawie, czy doszło do naruszenia ww. obowiązków, konieczne jest uwzględnienie: charakteru zawodu radcy prawnego jako zawodu zaufania publicznego, a także celów pomocy prawnej – „Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana” – art. 2 ustawy o radcach prawnych oraz obowiązku wykonywania  czynności zawodowych „zgodnie z prawem, uczciwie, rzeczowo i z należytą starannością” - art. 6 ust. 1 KERP.

    Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że obwiniony dopuścił się czynów zarzucanych w punkcie 1 wnioski o ukaranie.

    W aktach przedmiotowej sprawy brak jest dowodów wskazujących na to, że obwiniony dokonał szeregu czynności na niekorzyść pokrzywdzonej niewłaściwe reprezentując ją w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w P. […] Wydział Cywilny w sprawie […]. Z zeznań pokrzywdzonej wynika, że udział obwinionego w charakterze jej pełnomocnika w sprawie […] był ograniczony w istocie do sporządzenia wniosku o zniesienie współwłasności majątku spadkowego po jej matce. Pokrzywdzona zeznała przed OSD, że obwiniony był obecny na jednym terminie posiedzenia w sprawie […], na które  przyszedł w „ostatniej chwili”, a jego stan wzbudził zaniepokojenie pokrzywdzonej. Pokrzywdzona zeznała także, że sędzia prowadzący sprawę nie czynił żadnych uwag co do stanu lub zachowania obwinionego na sali rozpraw. Na podstawie zeznań pokrzywdzonej, stanowiących jedyny dowód na okoliczność przebiegu sprawy […], nie sposób stwierdzić, że obwiniony niewłaściwie reprezentował pokrzywdzoną bądź dopuścił się innych nieprawidłowości w sprawie.

    Jednym z zarzucanych obwinionemu czynów jest dokonanie szeregu czynności na niekorzyść pokrzywdzonej w sprawie o zabezpieczenie spadku. Należy zauważyć, że skoro obwiniony nie złożył w imieniu pokrzywdzonej wniosku o zabezpieczenie spadku po Łucji Musialskiej, to nie można mówić o jakichkolwiek nieprawidłowościach w działaniach obwinionego przy prowadzeniu takiej sprawy.

    W opinii OSD nie zostało również udowodnione, że obwiniony zawarł porozumienie z ojcem pokrzywdzonej wbrew jej woli, przez co naraził ją na straty finansowe. Zeznania pokrzywdzonej w tym zakresie stanowią wyłącznie jej subiektywną ocenę zaistniałych zdarzeń. Poza tym jak pokrzywdzona zeznała, zgodziła się na kwotę ostatecznie zaproponowaną przez ojca. W ocenie OSD pokrzywdzona miała wybór polegający na możliwości zaakceptowania bądź odrzucenia propozycji ojca.

    „Nie powinno ulegać wątpliwości, że czynność prawna może prawidłowo pełnić rolę podstawowego instrumentu autonomicznego kształtowania sytuacji prawnej podmiotów prawa cywilnego tylko wówczas, gdy stanowiące podstawę tej czynności oświadczenie woli będzie efektem dokładnie przemyślanych, podjętych swobodnie i z pełnym rozeznaniem decyzji zakomunikowanych na zewnątrz bez zniekształceń (Kodeks cywilny. Komentarz. E. Gniewek, wydanie 3, str. 222). Jeżeli w ocenie pokrzywdzonej oświadczenie przez nią złożone, odnośnie kwoty spłaty, zostało na niej wymuszone, można domniemywać że jest dotknięte tzw. wadą oświadczenia woli określonymi w art. 82 – 88 Kodeksu cywilnego (tj. brakiem świadomości lub swobody, pozornością, błędem, a wreszcie groźbą). W takim przypadku pokrzywdzona  powinna przede wszystkim podjąć czynności zmierzające do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli.

    W tym stanie rzeczy w ocenie OSD nie doszło do naruszenia przez obwinionego przepisów ustawy o radcach prawnych, jak również przepisów KERP i w konsekwencji nie można przypisać radcy prawnemu odpowiedzialności za czyny zarzucane w punkcie 1 wniosku o ukaranie.
     
  2. W zakresie czynu określonego w punkcie 2 orzeczenia

    Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał obwinionego radcę prawnego winnym czynu zarzucanego w punkcie 2 wniosku o ukaranie.

    Zgodnie z art. 44 ust. 1 KERP radca prawny, na żądanie klienta, obowiązany jest informować go o przebiegu sprawy i jej wyniku. Zasada ta pozostaje w korelacji z zasadą wyrażoną w art. 12 KERP nakazującą radcy prawnemu obowiązek sumiennego wykonywania czynności zawodowych. Nieudzielenie informacji o czynnościach, jakie podjął bądź nie podjął obwiniony w związku ze zleceniem udzielonym przez pokrzywdzoną stoi w rażącej sprzeczności z obowiązkiem wyrażonym we wskazanych  przepisach. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego obwiniony tego obowiązku nie dopełnił nie składając wniosku o zabezpieczenie spadku.

    Ponadto obwiniony nie odbierał telefonów od pokrzywdzonej przed terminem posiedzenia w sprawie […], jak i w sprawie spotkania u notariusza. Unikanie kontaktu z pokrzywdzoną, jakiego dopuścił się obwiniony, nie tylko niweczy zaufanie do jego osoby, ale podważa zaufanie do zawodu jako takiego, co z kolei stanowi naruszenie obowiązku radcy prawnego zawartego w art. 11 ust. 2 KERP.

    Oceniając zachowanie obwinionego polegające na braku kontaktu z pokrzywdzoną OSD dał w tym zakresie wiarę zeznaniom G.. Brak jest w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów podważających owe zeznania. Uznając, że obwiniony nie wypełnił w rozpatrywanym zakresie ciążącego na radcy prawnym obowiązku, OSD uznał tym samym, że zachowanie takie stanowi przejaw nierzetelnego i nieuczciwego wykonywania czynności zawodowych, który to wymóg wynika wprost z art. 6 KERP i w sposób oczywisty narusza również art. 44 ust. 1 KERP, którego treść warunkuje prawidłową komunikację pomiędzy klientem a radcą prawnym świadczącym pomoc prawną.

    OSD zwrócił również uwagę, na to że obwiniony unikał kontaktu z organami samorządu radców prawnych. Obwiniony nie odbierał korespondencji kierowanej na adres wskazany w ewidencji radców prawnych. Natomiast adres mailowy obwinionego wskazany w ewidencji […], na który również wysyłane były wezwania, nie został odnaleziony na serwerze pocztowym poczta.onet.pl (k. […]). Obwiniony tylko jeden raz odebrał korespondencję w przedmiotowej sprawie - wezwanie Rzecznika Dyscyplinarnego do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie (k. […]). Pomimo odebrania wezwania obwiniony nie złożył pisemnych wyjaśnień w sprawie w wyznaczonym terminie. Przepis art. 62 KERP przewiduje obowiązek współdziałania radcy prawnego z organami samorządu radców prawnych w sprawach związanych z jego funkcjonowaniem i zasadami oraz w sprawach wykonywania zawodu i przestrzegania Kodeksu. Nadto, zgodnie z art. 62 ust. 3 KERP, radca prawny wezwany przez rzecznika dyscyplinarnego lub jego zastępcę do złożenia wyjaśnień jest obowiązany złożyć je w wyznaczonym terminie. Obwiniony nie stawiał się na wezwania oraz nie podjął próby usprawiedliwienia tego zaniechania.

    Ponadto, pomimo wniosku pokrzywdzonej o zwrot dokumentów przekazanych do sprawy, jaka toczyła się przed Sądem Rejonowym w P. […] Wydział Cywilny pod sygnaturą akt […], obwiniony nie zwrócił ich. OSD uznał, że zachowanie obwinionego polegające na niezwróceniu pokrzywdzonej dokumentów stanowi nierzetelne i nieuczciwe wykonywanie czynności zawodowych, o którym mowa w art. 6 KERP oraz w sposób oczywisty narusza reguły postępowania określone w art. 46 KERP. 

    W zakresie wymierzonej kary OSD wziął pod uwagę stopień winy radcy prawnego, okoliczności popełnienia czynu, stopień szkodliwości czynu opisanego we wniosku o ukaranie oraz zachowanie po jego popełnieniu (brak kontaktu z pokrzywdzoną po […] oraz niezwrócenie jej dokumentów związanych ze sprawą […]) i uznał, że adekwatną karą będzie kara pieniężna na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o radcach prawnych. Wymierzona kara pozwoli w ocenie OSD dobrze spełnić funkcje prewencyjne kary – zapobiegać popełnianiu tego typu przewinień w przyszłości i jest adekwatna do stopnia winy obwinionego.

    OSD orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 706 ustawy o radcach prawnych oraz § 1 ust. 1 pkt 1 uchwały nr 86/IX/2015 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 20 marca 2015 r. w sprawie określenia wysokości zryczałtowanych kosztów postępowania dyscyplinarnego, biorąc pod uwagę zakres czynności podjętych w postępowaniu.
 
(WK)
 
 
 
 

Prawo i praktyka

Przygody Radcy Antoniego

Odwiedź także

Nasze inicjatywy