17.05.2022

HFPC chce, by prezydent skierował do TK ograniczenie immunitetu sędziów

opublikowano: 2015-08-20 przez:

O skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego – jeszcze przed podpisaniem – ustawy przewidującej ograniczenie immunitetów sędziowskich w odniesieniu do wykroczeń drogowych zwróciła się do prezydenta Andrzeja Dudy Helsińska Fundacja Praw Człowieka.

Fundacji chodzi o skierowanie do TK przyjętej przez Sejm w lipcu ustawy ograniczającej immunitety w sprawach wykroczeń drogowych m.in. parlamentarzystów, sędziów i prokuratorów. HFPC kwestionuje tylko zmianę przepisów w odniesieniu do sędziów.
„Zweryfikowanie tej regulacji przez Trybunał Konstytucyjny może doprowadzić do uniknięcia wejścia w życie przepisów naruszających niezawisłość sędziowską” – wskazała fundacja w piśmie przesłanym prezydentowi, w którym prosi „o rozważenie możliwości” skierowania ustawy do TK w trybie kontroli prewencyjnej.
Fundacja podkreśliła, że gwarantowany w konstytucji „immunitet sędziowski jest powszechnie uznawany za jedno z podstawowych zabezpieczeń sędziego np. przed możliwością wywierania na niego nacisku, a tym samym stanowi główną gwarancję niezawisłości sędziego”.
Ustawa zakłada, że przyjęcie mandatu karnego albo uiszczenie grzywny za wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji przez sędziego, prokuratora, posła, senatora, RPD, GIODO lub szefa IPN – automatycznie stanowić będzie oświadczenie o wyrażeniu przez niego zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności w tej formie.
Nowelizacja przewiduje zmiany w przepisach o prokuraturze, o ustroju sądów powszechnych, o wykonywaniu mandatu posła i senatora, o ochronie danych osobowych, o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz o Rzeczniku Praw Dziecka.
Tymczasem zgodnie z konstytucją „sędzia nie może być, bez uprzedniej zgody sądu określonego w ustawie, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności”. Obecnie jest tak, że zgodę na pociągnięcie do odpowiedzialności za wykroczenie drogowe musi najpierw wyrazić: w przypadku posła, RPD, GIODO i szefa IPN – Sejm, w przypadku senatora – Senat, a jeśli chodzi o sędziów i prokuratorów, to za wykroczenia odpowiadają oni tylko dyscyplinarnie.
Zmiana oznacza, że osoby te będą mogły zapłacić mandat drogowy w momencie zatrzymania przez służby drogowe. Decyzja, by takim rygorom poddać sędziów, zapadła na ostatnim etapie prac w Sejmie, gdy wprowadzono do projektu poprawkę PiS, choć autorzy sejmowych ekspertyz wskazywali, że do takiej zmiany trzeba byłoby zmienić konstytucję.
Podczas prac w Senacie zgłoszono poprawki wykreślające sędziów z ustawy. Ostatecznie jednak na początku sierpnia senatorowie zdecydowali o przyjęciu ustawy bez wprowadzania poprawek – głosowało za tym 78 senatorów, 3 było przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu.
Na kwestię niekonstytucyjności objęcia takim ograniczeniem immunitetu sędziów zwracały uwagę m.in.: Ministerstwo Sprawiedliwości, Krajowa Rada Sądownictwa i stowarzyszenia sędziowskie.
„W odniesieniu do sędziów mamy do czynienia z tzw. immunitetem materialnym. Z konstytucji wynika, że sędzia nie może być pociągnięty do odpowiedzialności bez zgody sądu określonego w ustawie. Czyli w tej sytuacji zgoda sędziego na pociągnięcie go do odpowiedzialności byłaby w kolizji z ustawą zasadniczą” – mówił w lipcu wiceminister sprawiedliwości Jerzy Kozdroń.
HFPC wskazała natomiast w swym piśmie do prezydenta, że funkcje tego immunitetu powodują, że zainteresowany sędzia nie może się go zrzec. Ponadto, jak dodała fundacja, ustawa mówi wyłącznie o sędziach sądów powszechnych i nie obejmuje sędziów sądów wojskowych, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
„Wprowadzone tym samym zróżnicowanie pozycji sędziów sądów powszechnych oraz np. sędziów sądów wojskowych nie wydaje się uzasadnione w świetle konstytucyjnej zasady równości wobec prawa” – podkreśliła HFPC.
Zastrzeżenia konstytucyjne wynikłe podczas wcześniejszych prac nad ustawą dotyczyły także m.in. sytuacji prokuratorów po zmianach. Obecnie prokuratorzy odpowiadają dyscyplinarnie za przewinienia drogowe. Powstało jednak pytanie, czy wpisanie też odpowiedzialności karnej nie będzie złamaniem konstytucyjnego zakazu niekarania dwa razy za to samo.
Dlatego w połowie czerwca sejmowe komisje zdecydowały, że wyrażenie przez prokuratora zgody na pociągnięcie go do takiej odpowiedzialności i przyjęcie przez niego mandatu wyłączać będzie odpowiedzialność dyscyplinarną. W przypadku sędziów nie przewidziano takiej możliwości.
(PAP)

Prawo i praktyka

Przygody Radcy Antoniego

Odwiedź także

Nasze inicjatywy